SIDEBAR
»
S
I
D
E
B
A
R
«
Marcas rexistradas, produtos comerciais e léxico
Set 9th, 2013 by Fendetestas

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Blue_tapes_cutter.jpg
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Blue_tapes_cutter.jpg

O produto que nos ocupa é unha película fina e transparente elaborada a partir de celulosa vexetal tratada con elementos alcalinos e posteriormente ácidos, dando orixe á lámina que usamos en envases e envoltorios. Foi inventada e rexistrada polo enxeñeiro suízo E. Brandenberger en 1908 co nome comercial de Cellophane, palabra derivada de cell(ulose) e (dia)phane. Celulosa deriva do latín cella que significa “celda” e diáfano, do verbo grego διαφάνειν que significa “aparecer”. O inventor bautizouno co nome híbrido de “película de celulosa transparente”.

En canto á tira transparente adhesiva, o nome da marca Cello-Tape acabou por lexicalizarse e agora usamos a forma abreviada ‘celo’, aplicada a calquera película transparente con adhesivo, malia que hoxe en día non se fabriquen con celulosa, senón que predomine o polipropileno, un derivado do petróleo.

Ο polipropileno é un polí(mero) (πολύ + μέρος: moitas partes, porque son macromoléculas formadas por outras moléculas máis pequenas) que se obtén do propileno (ou propeno) palabra formada pola raíz prop- (que se usa para 3 átomos de carbono; como met- indica 1 átomo; et-, 2 e but-, 4). O seguinte elemento, -il- deriva do grego ὕλη “bosque”, “madeira”, “materia prima”, e de aí “orixe”, facendo referencia ao feito de que é a base á que se unen por enlace químico outros elementos. Por último, o sufixo -eno, igual que -ano, -ino úsanse para indicar o número de enlaces compartidos do hidrocarburo.

Ademais de ‘celo’, hai quen lle chama ‘fixo’, pronunciado [fikso] ou [fiso] , ‘tesafilm‘ ou ‘desafil’. Como se pode comprobar, todos son nomes de marcas comerciais lexicalizadas.

Podemos concluír que o nome común de “cinta adhesiva” non tivo o éxito de que gozaron as marcas, porque noutros lugares tamén se usan os termos escoch, diurex, celoven, etc. Τοdο depende da empresa que primeiro se implantou ou da predominante no mercado.

http://www.celoven.com/Images/prod_empaque_back.jpg

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Scotch_Tape.jpg

Dialectos gregos
Out 18th, 2012 by Fendetestas

Para quen estades preparando o exame e precisades máis datos sobre como as correntes migratorias influiron na división dialectal en Grecia, mirade estes mapas:

  

 

 

 

 

 

 

AS RAZÓNS DA DIVISIÓN DIALECTAL

Desde moi cedo os gregos estableceron unha diferenza clara entre os dorios e os aqueos, correspondéndose os primeiros cos «invasores» da segunda onda de poboamento, os mesmos que fixeron desaparecer a civilización micénica.

Estes movementos migratorios desprazaron os habitantes xa asentados en Grecia cara a territorios máis ao Sur e ao Leste como aconteceu cos aqueos, dos que un resto quedou na zona central do Peloponeso (arcadio) e despois foi levado por colonos  polo sur de Asia menor (panfilio) e ata a illa de Chipre (chipriota). Tamén os xonios (xónico), que se desprazaron ás illas do centro do mar Exeo, Eubea e costa central de Asia menor. O subdialecto ático quedou restrinxido á península de Ática, aínda que sendo a forma lingüística de Atenas, foi a que, con moita diferenza, tivo unha máis ampla produción literaria na época clásica.

Pola súa banda, o dialecto eolio, orixinario das rexións continentais de Tesalia e Beocia e que ás veces é considerado froito dunha corrente migratoria posterior á doria, foi levado despois polos colonos ás illas do norte do Exeo e da costa de Asia Menor coñecida como Eolia.

Aquel dialecto ático, con aportacións sobre todo xonias, deu lugar á koiné (κοινὴ διαλεκτός), que acabou por impoñerse como lingua oficial en todo o Mediterráneo oriental e no Imperio formado por Alexandre. Na época romana a koiné utilizouse como lingua de cultura e posteriormente foi a lingua oficial do Imperio Bizantino (s. V ao XV).

Na actualidade os gregos distinguen entre dúas formas de lingua: a καθαρεύσα (limpa ou culta) e a δημοτική (popular), que é a variedade falada. Os gregos actuais son conscientes e orgullosos de falaren o mesmo grego, basicamente, da época clásica. A diferenza é semellante á que pode haber entre o galego actual e o das cantigas medievais.

 

Probade agora a facer este exercicio para repasar

 

E PARA SABER MÁIS:

Tesmoforiantes de Aristófanes
Feb 14th, 2012 by Fendetestas

Esta é a obra que temos que ler para preparar a asistencia á representación teatral que iremos ver a Lugo o vindeiro luns día 12 de marzo, As Tesmoforiantes ou Tesmoforias (Θεσμοφοριάζουσαι) de Aristófanes, representada pola Compañía de Teatro El Ruiseñor.

 

Para podermos avanzar na súa lectura teredes que facer un “pequeno” traballo. Como sabedes, moitos dos libros que adoitades ler durante o curso teñen notas a pé de páxina pensadas para facilitar a comprensión da obra. A edición que tedes nas mans ten unha boa introdución e guía didáctica pero carece de notas puntuais a pasaxes do texto. Vós seredes quen de anotar esta tradución seguindo as indicacións que vos imos dar.

Queremos agora destacar esta edición en tres volumes da tradución ao castelán de Federico Baráibar y Zumárraga das comedias de Aristófanes feita en torno ao 1883 e publicada pola Editorial Hernando entre 1942 e 1962. Podedes botarlle unha ollada na biblioteca do centro para ler unha “curiosa” tradución. No propio prólogo explica a súa motivación:

Abundan en ella parodias de muchos pasajes de Eurípides cuya gracia se ha perdido para nosotros, y, lo que es peor, la afean a cada momento indecencias y obscenidades reveladoras de tan repugnantes vicios, que hemos tenido que dejarlas en griego, por no atrevernos a presentarlas ni aún bajo el velo del latín.

Non basta isto para motivar a súa lectura? Parece non apta para menores… Non lle digades a ninguén o que ledes en clase de grego…

Aquí vos deixo o prólogo completo e algúns deses “curiosos” exemplos de tradución velada

Vocabulario
Nov 10th, 2011 by Fendetestas

Comezamos co estudo do vocabulario. Xa sabedes que ao final de curso debedes coñecer unhas 300 palabras de uso básico, tanto en latín como en grego. Isto seravos moi útil, non só para traducir textos sen necesidade de andar mirando continuamente o dicionario, senón tamén, e sobre todo, para ampliar o voso léxico tanto en galego como en castelán.

Poderiamos organizar este vocabulario por orde alfabética, como aparece nos dicionarios, ou por orde de frecuencia, é dicir, escollendo as palabras máis usadas. Nós imos utilizar o criterio gramatical, é dicir, escolleremos palabras da 1ª declinación, da 2ª, adxectivos, e así sucesivamente a medida que vaiamos avanzando coas explicacións gramaticais, clasificadas en función do seu xénero ou tipoloxía.

Cada unha das palabras do vocabulario estará enunciada co correspondente Nom. e Xen. (máis o artigo no caso de grego), seguido do seu significado e de derivadas ou compostas en galego que vos servirán para lembrar os significados e ao mesmo tempo para aprender neoloxismos, helenismos e palabras técnicas.

Aquí vos queda a primeira xeira. Mirade os seguintes vocabularios de grego. Tede en conta que debedes instalar a fonte Sgreek para os poder ler.  Aquí tedes as instrucións necesarias:

 
 
 
 

Para que vexades como pode ser o exame deste vocabulario aí vos vai un “simulacrum”.

Practicade!

Guía visual de Grecia
Out 6th, 2011 by Fendetestas

PROPOSTA

O alumnado de Grego I deste curso vai iniciar a súa andaina bloguera elaborando unha guía xeográfica e histórica de diversas localizacións da Grecia antiga. A idea é que lle presentedes aos nosos lectores e lectoras o máis relevante deses lugares, de xeito que dende a pantalla do ordenador calqueira poidamos viaxar ata aló e ata entón…

FORMATO

Podedes presentar o voso traballo no formato electrónico que desexedes (word, pdf, presentación de diapositivas, etc) e incluír nel, textos, fotos, vídeos, sons, enlaces a páxinas web.

TEMAS

Como sodes 23 alumnas e alumnos, ides ser vós quen escolla o tema do seguinte listado (en vermello os xa escollidos):

  1. Atenas
  2. Cnosos (Creta)
  3. Corinto
  4. Delfos
  5. Delos
  6. Éfeso
  7. Empúries (Ampurias)
  8. Epidauro
  9. Esparta
  10. Ítaca
  11. Lesbos
  12. Macedonia
  13. Magna Grecia
  14. Maratón
  15. Micenas
  16. Mileto
  17. Olimpia
  18. Olimpo (monte)
  19. Quíos
  20. Tebas
  21. Tera (Santorini)
  22. Termópilas
  23. Troia

Tamén existe a posibilidade de que vós propoñades outro. Cando escollades escribide a vosa decisión nos comentarios que vedes embaixo poñendo voso nome e o lugar seleccionado.

AVALIACIÓN

Valoraranse ata 2 puntos cada un dos seguintes apartados:

  • Presentación
  • Orixinalidade
  • Contido
  • Visibilidade do esforzo e tempo empregado
  • Variedade de medios utilizados

MATERIAIS

Ao rematardes o traballo enviádeo no prazo estipulado (antes do luns 24 de outubro) ao seguinte enderezo fendetestas.blogaliza@yahoo.es

Kαλό ταξίδι και καλή δουλειά…

As familias lingüísticas
Set 27th, 2011 by Fendetestas

 
 

 

 

mapa elaborado pola alumna Alba Sanjorge

Iniciamos este novo curso co tema das familias lingüísticas. O alumnado de 1º de BAC da materia de latín vai ser o encargado da investigación.

Logo da explicación na clase, van buscar como se din unha serie de palabras en diferentes idiomas para logo observar as semellanzas e diferenzas que existen entre as diversas familias.

En primeiro lugar, haberán de escoller tres linguas, unha da familia neolatina, outra da familia indoeuropea e outra dunha familia non indoeuropea.

Unha vez escollidas terán que averiguar como se din nesas linguas os seguintes grupos de palabras

  1. días da semana
  2. números do 1 ao 10
  3. léxico de parentesco: pai, nai, fillo/a, irmá(n), etc

Deste xeito acabaremos elaborando un documento semellante a este referido ás linguas románicas:

 

Agardo os vosos traballos…

Relatos verídicos de Luciano de Samósata
Dec 2nd, 2010 by Fendetestas

Vén de presentarse a primeira tradución ao galego dos Relatos verídicos (Ἀληθῆ διηγήματα) de Luciano de Samósata publicada pola Editorial Rinoceronte de Cangas do Morrazo especializada en traducións.

Coñecido como Luciano de Samósata, este intelectual e escritor do século II da nosa era, nacido na provincia romana de Siria e formado na retórica, filosofía e literatura clásica, polemista, irónico, finamente satírico -ata con el mesmo- e dun ático claro e asequible para un iniciado no grego clásico, merece ocupar un lugar máis senlleiro dentro da nosa literatura.

Dentro dos escritos nos que predomina a parodia de elementos da actualidade é onde se encadra a obra que nos ocupa, os Relatos verídicos, coñecidos tamén como Historia verdadeira, irónica xa no propio título, traducida por vez primeira ao galego e que baixo a forma narrativa dun diario de abordo, fai unha singradura pola filosofía e literatura da época e polo mundo coñecido e imaxinado.

Considerada como precursora da ciencia ficción, é, se cadra, o primeiro texto da literatura occidental conservado no que se relata unha viaxe á Lúa. A sátira, que o definía, impactará en autores tan sobranceiros como Tomás Moro, Erasmo, Ludovico Ariosto, Cyrano de Bergerac, Voltaire, Rabelais, Jules Verne, Jonathan Swift ou, posteriormente, H. G. Wells, por citarmos algúns.

No seu periplo pasa por unha illa cun río de viño e mulleres-vide e unha tempestade eleva a nave polos aires ata chegar á Lúa onde participan nunha batalla entre os selenitas e os habitantes do Sol no medio de xigantescas formigas, pulgas voadoras, voitres tricéfalos… De aí viaxan atravesando o ceo, pasando polo Luceiro da alba, polo Zodíaco e desembarcan na chamada Lucernópole, onde habitan e gobernan as lámpadas. Alcanzan finalmente o océano e son engulidos por unha balea descomunal dentro da cal habitan as tribos hostiles dos salgadores, tritonocabros, cangrexopinzas, cabezatúns, necoridas e sollápodos. Logo de pasaren máis de ano e medio levando unha vida tranquila dentro da balea e despois de contemplaren a batalla naval entre as xigantescas illas-barco, gobernadas por homes de 90 metros deciden, xa no libro II, saír da balea incendiando o bosque que hai dentro dela.

Navegan por un mar de xeo e depois por un de leite para chegar a unha illa de queixo. Atopan os habitantes da illa Cortizó que son quen de camiñaren sobre a auga sen afundiren. A seguinte parada faina na illa dos benaventurados onde describe a cidade dos mortos e mesmo se encontra con Homero, Odiseo, Anacreonte, Estesícoro e outros autores. Aproveita a presenza de Platón, Pitágoras, Empédocles e outros filósofos e a ausencia de estoicos e académicos para introducir as críticas a estes pensadores. Revive o rapto de Helena por parte dos seus compañeiros o que lles vale a expulsión do lugar. De alí chegan á illa dos impíos onde se encontra con Cíniras, Ctesias de Cnido, Heródoto e outros moitos.

Desembarcan logo na illa dos soños e despois en Oxixia onde ten oportunidade de falar con Circe. Despois do encontro cos cabazapiratas e os noznautas, atopan o niño dun alción e contemplan extraordinarios prodixios. Continúan a navegación polas copas das árbores do bosque mariño e  chegan a unha fenda no propio mar que atravesan por unha ponte de auga. A próxima parada é na illa dos cabezabois e de alí, logo de atopar os homes que navegan usando os falos como mastro do velame, chegan á illa das patiasnas, das que se libran para rematar a viaxe no “continente que estaba ao outro lado do que nós habitamos”.

Podedes ver unha selección de textos dos Relatos nesta web do profesor Ángel Luis Gallego Real do I.E.S. Vegas Bajas de Montijo (Badajoz) para practicar os vosos coñecementos. Fixádevos en que tedes notas que vos axudarán na tradución.

Mirade que curioso vídeo-resume da primeira parte do libro:

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/UlJG-mEaMmY" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

E aquí a segunda:

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/d5KuU5ldOxc" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

Reseñas e referencias:

 

Alfabeto cirílico
Xan 27th, 2010 by Fendetestas

Dende Historia na Lama chegades aquí na procura de información sobre o alfabeto cirílico e sobre a grafía do ruso. Se cadra vos preguntaredes que ten que ver o ruso con este blogue do mundo latino e grego. Xa veredes…

A lingua rusa pertence á rama eslava da familia de linguas indoeuropeas e, como podedes ver neste cadro, o ruso é unha lingua curmá do galego, xa que teñen devanceiros comúns: o eslavo e o latín, porén, como puidestes ir descubrindo na vosa procura de datos parece que non teñan nada que ver, pero iso ocorre porque só nos fixamos no aspecto externo, é dicir, no sistema de escritura que utilizan. As linguas latinas (e moitas outras) utilizan o abecedario latino e o ruso utiliza o chamado cirílico.

Se cadra, xa descubristes a orixe deste sistema de escritura. O sistema alfabético, é dicir, o que utiliza un símbolo para representar -máis ou menos- un son, naceu en Fenicia, na costa oriental do Mediterráneo, onde hoxe en día están Líbano e Israel e onde evolucionou cara á escritura árabe e hebrea, dúas linguas irmás (para dous pobos enfrontados).

Os comerciantes fenicios, levaron consigo tamén a súa escritura e esta foi agromando nas costas de Grecia na que deu orixe aos alfabetos gregos. Mirade este cadro comparativo coa forma das letras que naceron, ao fin e ao cabo, dos xeroglíficos exipcios.

Neste vídeo veredes como se supón que foi a evolución dos signos:

Este alfabeto grego, que tamén viaxou ata á península itálica cunha parada na cultura etrusca, foi o escollido, no século IX, polos monxes Cirilo e Metodio para, no seu labor misioneiro difundir as escrituras sagradas entre o pobo eslavo. Adaptaron as letras gregas, a súa lingua de formación e estudo, á fonética do antigo eslavo, que era a súa lingua materna. É o chamado alfabeto glagolítico, no que se basea o cirílico e do cal procede o actual alfabeto ruso. Na Galipedia podedes ler máis polo miúdo toda esta historia.

E aquí estamos. A cuestión que debedes resolver é o significado destas palabras:

  • Союз Советских Социалистических Республик
  • Владимир Ильич Ульянов (Ленин)

Primeiro unhas pistas gráficas…

Estas letras que se parecen aos ces e pes do noso abecedario latino, en realidade non teñen nada que ver con elas. Chegou o momento de comprobar se sodes quen de ler o alfabeto cirílico utilizando as correspondencias desta táboa:

Só tedes que substituír cada letra pola súa pronunciación aproximada para poder entender o que di. Tamén, se vos atascades, sempre está a posibilidade de recorrer a esta axudiña… pero é menos divertido e tes menos que discorrer, co cal non terás o privilexio de facerte máis intelixente.

E xa para rematar cun toque clásico, reparade na etimoloxía da palabra Tsar (царь), relacionada tamén co alemán Káiser, dato que podedes incluír na vosa webquest.

Homero e Joma
Dec 4th, 2009 by Fendetestas

Nesta ocasión quérovos presentar o traballo dun grande da ilustración: Joma.

Publica semanalmente na revista Magazine que se distribúe as fins de semana con xornais como La Vanguardia, Faro de Vigo, La Opinión da Coruña

logo magazine

Logo dunha serie de viñetas-reflexión sobre o libro, dende o ano 2007 vén aparecendo unha ilustración semanal na que conta un episodio dos poemas épicos de Homero. Xa rematou a historia de Odiseo e agora podemos ver a súa versión da Ilíada. Pero, aparte do seu trazo e uso da acuarela, o que fai que o citemos aquí é que utiliza o texto grego orixinal como parte do deseño e, así, as palabras de Homero tamén debuxan.

Mirade este exemplo da Odisea

2007_12_30 Polifemo, como un león, se come a los hombres de Odiseo

  • Ὥς ἐφάμην, ὁ δέ μ᾽ οὐδὲν ἀμείβετο νηλέι θυμῷ, ἀλλ᾽ ὅ γ᾽ ἀναΐξας ἑτάροις ἐπὶ χεῖρας ἴαλλε, σὺν δὲ δύω μάρψας ὥς τε σκύλακας ποτὶ γαίῃ κόπτ᾽· ἐκ δ᾽ ἐγκέφαλος χαμάδις ῥέε, δεῦε δὲ γαῖαν. τοὺς δὲ διὰ μελεϊστὶ ταμὼν ὡπλίσσατο δόρπον· ἤσθιε δ᾽ ὥς τε λέων ὀρεσίτροφος, οὐδ᾽ ἀπέλειπεν, ἔγκατά τε σάρκας τε καὶ ὀστέα μυελόεντα.

Odisea IX, vv. 287-292

  • Así eu lle falei, e el, con corazón implacable, nada me respondeu; mais ergueuse dun salto e, botando man ós meus compañeiros, agarrou a dous deles a un tempo, coma quen colle uns cadeliños, e esmagounos sen máis contra o chan. E os seus miolos para fóra corrían e mollaban a terra. De seguida, sortounos membro òr membro e preparouse con eles a cea. E, coma un león, criado nos montes, comeunos e nada deles deixou, nin entrañas, nin carnes nin ósos cheos de medula.

Tradución de Evaristo de Sela

Pois, como o alumnado de 2º de BAC ten como lectura obrigatoria a Ilíada e os de 1º unha versión da Odisea, vos propoño o seguinte:

  1. Por suposto, ler cadaquén a súa obra.
  2. Escoller un episodio do poema épico que leades e que vos guste e atopar as viñetas de Joma que aluden ao mesmo. Aquí vos deixo o enlace do Magazine onde aparecen. Teredes que ir buscando na barra numerada de abaixo porque só aparecen tres viñetas por páxina.
  3. Xa que a resolución na que aparecen na web non permite ler o texto, quero que o busquedes vós. En galego ou castelán está ben, pero en grego, como fixo Joma, xa sería ideal. Tedes varias opcións: a máis sinxela é localizar o texto nunha tradución ao castelán ou galego e, vendo o canto e os versos, buscalos na Biblioteca Augustana ou en Lato.

Isto é o que eu fixen coa viñeta de Polifemo que vedes arriba. Bueno, a ver que dades feito vós.

Blogs en Χείρων·Chiron
Nov 12th, 2009 by Fendetestas

Ben rapazas e rapaces… ímonos facer socios de Χείρων, un espazo onde profesorado e alumnado de clásicas compartimos ideas, materiais, propostas, etc… Aquí podedes ler en que consiste.

Pensei que o voso traballo non debe pasar desapercibido para o mundo e por iso vos invito a vos asociar.

Todos sabemos  quen foi este centauro

James Barry, a educación de Aquiles, 1772

e nós imos aproveitarnos das súas benéficas ensinanzas para acceder ao mundo quironiano.

Para vos asociar, podedes entrar neste índice de blogues no que se publican diariamente as anotacións de cada un de nós. Na columna da esquerda aparecen as bitácoras de profes, ordenadas segundo se foron asociando e debaixo as de estudantes e institucións.

Non teñades reparos porque os vosos blogues estean en galego, ao contrario. Veredes que somos lingüisticamente tolerantes, como non podía ser menos, e que pronto entenderedes e usaredes tamén os escritos noutras linguas. Trátase de compartir e participar.

Para rexistrarvos tedes que entrar neste formulario e enchelo cos vosos datos. En asunto podedes poñer “asociarme a Chirón” e, en mensaxe escribide que sodes estudantes de grego e latín do IES… etc.

Despois recibiredes no voso correo unha mensaxe de benvida e as instrucións para colocar no voso blogue a imaxe seguinte que serve de enlace coa páxina do centauro:

»  Substance:WordPress   »  Style:Ahren Ahimsa