Escollede artigos que vos chamen a atención por algunha razón e non esquezades Ctrl+F para atopar unha frase nun documento do explorador de internet. De cada artigo necesitaremos:
AUTOR, Título, Xornal, data e <enlace url>
Seleccionade o parágrafo no que apareza a locución e pegádeo.
Resultan «dignos» de mención aqueles exemplos de mal uso da locución (id est: a grosso modo no canto de grosso modo ou ex proceso por ex profeso) que con frecuencia se escoitan e mesmo se len por aí. Podedes colocar a imaxe, vídeo, logo, ou o enlace url.
O resultado da vosa investigación debe quedar reflectida nos comentarios que despois iremos publicando (un para cada unha das locucións que escollades, mínimo 4). A medida que as vaia recibindo e publicando marcarémolas en vermello (como grosso modo) para que escollades outras
Non esquezades consultar: http://it.wikipedia.org/wiki/Locuzioni_latine
E lembrade…
Para traballar con estas locución podemos facer unha actividade como esta.
A orixe dos números é incerta, aínda que, para sermos exactos habería que falar de algarismos, cifras ou díxitos. Sabemos que se comezaron a escribir antes ca as letras, acompañados polos ideogramas dos elementos que se precisaba contar.
Inventáronse, ao igual que a escritura, en Sumeria, no territorio que hoxe ocupa Irak, pola necesidade administrativa de rexistrar por escrito os pagos, ventas e actividades mercantís.
Comezou usándose un sistema de base decimal, xa que son dez os dedos das mans que se utilizan para contar. Noutras culturas empregouse un sistema fundado no número vinte (utilizaban tamén as dedas). Por exemplo, o éuscaro, no que temos hogei ‘vinte’, hogeita hamar ‘vinte e dez’, berrogei ‘dous vintes’, berrogeita hamar ‘dous vintes e dez’ e en francés, aínda se di quatre-vingts (catro vintes) para o número 80. Pero non son os únicos sistemas numéricos… pensa, se non, en como contamos nós aínda os ovos, os pasteis, a vaixela, etc.
O caso é que o sistema de numeración romano fundábase no número 5, se cadra por influencia dos pobos preindoeuropeos e por usar, claro está, unha soa man para contar.
A forma que coñecemos destas cifras foi asimilada á de algunhas letras do abecedario e iso fai que o sistema sexa sinxelo de aprender posto que só utiliza estes sete símbolos:
Xa que logo, o número un non tería nada que ver coa letra I e, se non ‘e vero, ‘e ben trovato que a unidade estaría representada por un dedo ou unha marca vertical e así sucesivamente ata o 4. O cinco sería entón a man aberta (V) e a suma das dúas mans tería a forma da X. Máis difícil sería explicar o resto das cifras…
O máis probábel é que os romanos adaptasen algunha das letras do alfabeto grego que non utilizaron para o seu abecedario, aproveitando a coxuntura de que C é a inicial de centum M, de mille.
A norma xeral era escribir esas cifras de forma que non se repetisen máis de cinco veces (I, II, III, IIII) como corresponde a un sistema decimal con base cinco (biquinario). Así, 24 escribíase XXIIII, 54 sería LIIII como pode verse na porta correspondente do Coliseo romano:
Deste xeito, non tería importancia a orde na que se escribisen as cifras xa que o sistema consistía en sumar os díxitos: 18 = XVIII ou XIIIV ou VXIII, etc. Trátase dun sistema aditivo e non posicional como o que usamos hoxe. Pronto, e para evitar confusións, tendeuse a colocar xuntas as cifras iguais, poñendo as meirandes á esquerda, e deixando á dereita as máis pequenas: 66 sería LXVI, é dicir, 50+10+5+1.
Co tempo xurdiu a necesidade de abreviar o sistema, especialmente para o uso epigráfico: non é o mesmo gravar na pedra catro símbolos (IIII) que dous (IV). Desta maneira, unha cifra menor colocada á dereita, suma, pero colocada á esquerda, resta. Así, VI, sería 5+1 (6), mentres que IV, sería 5-1(4). En contrapartida hai que considerar, non só o valor dos símbolos, senón tamén, a súa posición. Esta novidade fai que un número como 1999 pase de dezaseis símbolos (MDCCCCLXXXXVIIII) a só sete (MCMXCIX).
Con todo, as posibilidades de resta, limítanse ás cifras que inclúen o catro e o nove.
PROPOSTAS DE INVESTIGACIÓN
FONTES
Tedes varios sitios en internet para practicardes a numeración romana:
Esta é a obra que temos que ler para preparar a asistencia á representación teatral que iremos ver a Lugo o vindeiro martes día 5 de marzo, Ifixenia en Áulide (Ἰφιγένεια ἐν Αὐλίδι) de Eurípides, representada polo grupo de teatro «Noite Bohemia» do IES Ramón Menéndez Pidal de Zalaeta, na Coruña.
Como vén sendo tradición e para podermos avanzar na súa lectura, teredes que facer un «pequeno» traballo. Moitos dos libros que adoitades ler durante o curso teñen notas a pé de páxina pensadas para facilitar a comprensión da obra. A edición que tedes nas mans conta cunha boa introdución e guía didáctica pero carece de notas puntuais a pasaxes do texto. Vós seredes quen de anotar esta tradución seguindo as indicacións que vos imos dar.
Primeiro un pouco de información adicional que vos pode axudar a comprender a obra, o autor e a época.
fresco do sacrificio de Ifixenia. Pompeia, casa do Poeta Tráxico. Museo Nacional de Arqueoloxía de Nápoles
REPERCUSIONES POSTERIORES SOBRE O MITO DE IFIXENIA NA LITERATURA, MÚSICA E CINE.
Para ir abrindo boca, en youtube hai unha representación en varios fragmentos da obra polo grupo de teatro Ares do IES Mediterráneo de Cartaxena.
Pronto vos proporcionaré a guía para facerdes o traballo sobre a lectura.
mosaico do sacrificio de Ifixenia atopado en Empúries, Girona
Para quen estades preparando o exame e precisades máis datos sobre como as correntes migratorias influiron na división dialectal en Grecia, mirade estes mapas:
AS RAZÓNS DA DIVISIÓN DIALECTAL
Desde moi cedo os gregos estableceron unha diferenza clara entre os dorios e os aqueos, correspondéndose os primeiros cos «invasores» da segunda onda de poboamento, os mesmos que fixeron desaparecer a civilización micénica.
Estes movementos migratorios desprazaron os habitantes xa asentados en Grecia cara a territorios máis ao Sur e ao Leste como aconteceu cos aqueos, dos que un resto quedou na zona central do Peloponeso (arcadio) e despois foi levado por colonos polo sur de Asia menor (panfilio) e ata a illa de Chipre (chipriota). Tamén os xonios (xónico), que se desprazaron ás illas do centro do mar Exeo, Eubea e costa central de Asia menor. O subdialecto ático quedou restrinxido á península de Ática, aínda que sendo a forma lingüística de Atenas, foi a que, con moita diferenza, tivo unha máis ampla produción literaria na época clásica.
Pola súa banda, o dialecto eolio, orixinario das rexións continentais de Tesalia e Beocia e que ás veces é considerado froito dunha corrente migratoria posterior á doria, foi levado despois polos colonos ás illas do norte do Exeo e da costa de Asia Menor coñecida como Eolia.
Aquel dialecto ático, con aportacións sobre todo xonias, deu lugar á koiné (κοινὴ διαλεκτός), que acabou por impoñerse como lingua oficial en todo o Mediterráneo oriental e no Imperio formado por Alexandre. Na época romana a koiné utilizouse como lingua de cultura e posteriormente foi a lingua oficial do Imperio Bizantino (s. V ao XV).
Na actualidade os gregos distinguen entre dúas formas de lingua: a καθαρεύσα (limpa ou culta) e a δημοτική (popular), que é a variedade falada. Os gregos actuais son conscientes e orgullosos de falaren o mesmo grego, basicamente, da época clásica. A diferenza é semellante á que pode haber entre o galego actual e o das cantigas medievais.
Probade agora a facer este exercicio para repasar
E PARA SABER MÁIS:
Clicando nesta práctica de lectura podedes prepararvos para a proba oral.
Aquí vedes os exercicios de lectura do libro para os que non o teñades aínda.
Para practicardes as nocións explicadas en clase, seguide estes enlaces:
Agora vai a este libro ben antigo e le as páxinas 19 a 21. Nelas podes ver como se explicaba a lectura do latín. Quero que fagas o seguinte:
Escribe estas tres cuestións nos comentarios identificándote para poder sumarche a nota correspondente…
O alumnado de Latín e Grego estivemos nas ruínas de San Domingos en Pontevedra aproveitando a visita á exposición Orixes, cinco eventos na evolución humana.
Estas foron as cuestións propostas para traballar.
1. Que é un miliario e porque se chama así? 2. Aquí tes a transcrición coas letras que aparecen no miliario e a súa tradución literal. Subliña as que poidas ler claramente in situ.
3. Completa agora o texto (en cada cadro branco unha letra) e ten en conta que está todo en Dativo singular, xa que na tradución hai que supo un “dedicado a…”
4. Xa na casa, averigua quen foi este emperador chamado Gaius Galerius Valerius e coñecido tamén como Maximinus Daia ou Daza. Onde naceu, en que territorio gobernou, durante que anos, canto tempo, en que circunstancias morreu? www.bit.ly/LES4Qp
5. Fíxate na moeda e subliña as letras que recoñeces nas abreviaturas dos títulos do emperador.
IMPERATOR CAESAR GAIUS GALERIUS VALERIUS MAXIMINUS PIUS FELIX INVICTUS AUGUSTUS
6. Averigua o significado de cada un dos títulos usados por este emperador:
7. E por último, unha vez comprendida a inscrición, atopa o erro que hai no panel explicativo:
Información:
Como estes días estivo connosco a exposición Orixes da Obra Social de La Caixa aproveitamos para visitala, aprender algo máis sobre a evolución da nosa especie e, como non, un anaco de etimoloxía.
Esta foi a nosa proposta de traballo por se alguén quere servirse dela:
1. Atopa información nos paneis da exposición ou completa cos teus propios coñecementos e con datos de internet para unir a definición cos seguintes termos e a etimoloxía, como no exemplo
2. Inventa o nome das seguintes especies en función da definición que che damos:
Aquí vos deixo a ficha completa para descargar e tamén a presentación que vimos en clase cos datos etimolóxicos para completar os exercicios. Atopade nela os enlaces que necesitedes para resolverdes algunhas cuestións.
Non me podía resistir a poñervos esta montaxe de «multilingüísmo harmónico» nos folletos e trípticos que nos deron. Haiche moito tradutor en paro…
Hoxe celébrase o Día do Libro e dos Dereitos de Autor. Escolleuse esta data porque tal día coma hoxe morreron, no ano 1616 Miguel de Cervantes Saavedra (de inequívocos apelidos galegos, tanto un coma o outro) e tamén William Shakespeare. Porén, aínda que finaron na mesma data, non o fixeron o mesmo día… Como pode ser iso? Se o averiguas escríbeo nos comentarios.
Tamén se conmemora o pasamento de Xurxo de Capadocia, na actual Turquía, aló polo 303. Foi un soldado romano martirizado por negarse a perseguir os cristiáns, relixión que el mesmo profesaba. Pronto comezou o seu culto e veneración que se estendeu durante os seguintes séculos por todo o Imperio Oriental e xa na Alta Idade Media, na época das cruzadas, se difundiu o seu culto por toda Europa.
A lenda do heroe que mata o dragón para salvar a doncela aparece en numerosas mitoloxías, lembremos a que nos é máis próxima de Perseo e Andrómeda,
Joachim Wtewael, Perseo e Andrómeda, 1611, Musée du Louvre, Paris
e no caso da mitoloxía cristiá foi adxudicada a San Xurxo.
Paolo Uccello, San Xurxo e o dragón, c. 1470, Musée Jacquemart André, Paris
En Galicia recibe culto en máis de 30 parroquias, unha delas aquí mesmo, San Xurxo de Asma, pero con vacilacións ortográficas segundo os carteis de estrada…
Hai uns cantos lugares con ese nome, ou a variante Xorxe, repartidos polo país:
Cal destas imaxes é correcta?
A noticia completa no Faro de Vigo e aquí, nun xornal con criterio.
Pero… non marchedes aínda porque, había máis…
E a outra opción era:
Para consultar:
Neste enlace podedes atopar a información toda e exercicios para practicardes:
Fichas con exercicios interactivos:
Site